Jak przygotować się do egzaminu na tłumacza przysięgłego?

Egzamin na tłumacza przysięgłego jest wymagającym sprawdzianem kompetencji językowych, tłumaczeniowych i komunikacyjnych. Obejmuje zarówno tłumaczenie pisemne, jak i ustne, a jego zdanie wymaga znacznie więcej niż znajomości języka obcego i terminologii prawniczej.

Kandydat musi umieć precyzyjnie oddawać sens tekstu, stosować właściwą terminologię, przestrzegać formalnych zasad tłumaczeń poświadczonych oraz sprawnie pracować pod presją czasu. W części ustnej liczą się również koncentracja, pamięć, płynność wypowiedzi, dykcja i umiejętność szybkiego podejmowania decyzji tłumaczeniowych.

Jak wygląda egzamin i jak zaplanować przygotowanie do każdej jego części?

Informacje przedstawione w artykule są aktualne na dzień publikacji. Przed zgłoszeniem się na egzamin należy sprawdzić obowiązujące zasady na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości.

Kto może przystąpić do egzaminu na tłumacza przysięgłego?

Do egzaminu może przystąpić każda osoba. Na etapie składania wniosku o wyznaczenie terminu egzaminu Ministerstwo Sprawiedliwości nie sprawdza jeszcze kwalifikacji kandydata.

Czym innym jest jednak przystąpienie do egzaminu, a czym innym uzyskanie prawa do wykonywania zawodu. Aby zostać wpisanym na listę tłumaczy przysięgłych, trzeba między innymi:

• znać język polski;

• mieć pełną zdolność do czynności prawnych;

• spełniać wymagania dotyczące niekaralności;

• ukończyć studia wyższe;

• zdać egzamin na tłumacza przysięgłego;

• spełnić wymagania dotyczące obywatelstwa określone w ustawie;

• złożyć ślubowanie i zostać wpisanym na listę tłumaczy przysięgłych.

Szczegółowe i aktualne wymagania można sprawdzić w informacjach Ministerstwa Sprawiedliwości dla kandydatów.

Jak wygląda egzamin na tłumacza przysięgłego?

Egzamin składa się z dwóch etapów:

1. części pisemnej;

2. części ustnej.

Do części ustnej dopuszczane są wyłącznie osoby, które uzyskały pozytywny wynik z części pisemnej. Każda część jest oceniana oddzielnie, a do jej zaliczenia trzeba zdobyć co najmniej 150 z 200 możliwych punktów.

Część pisemna egzaminu

Część pisemna trwa cztery godziny i obejmuje tłumaczenie czterech tekstów:

• dwóch z języka polskiego na język obcy, w tym jednego pisma sądowego, urzędowego albo tekstu prawniczego;

• dwóch z języka obcego na język polski, w tym jednego pisma sądowego, urzędowego albo tekstu prawniczego.

Pozostałe teksty nie muszą mieć charakteru prawniczego. Mogą dotyczyć innych obszarów życia publicznego, zawodowego lub społecznego. Dlatego przygotowania nie należy ograniczać wyłącznie do umów, wyroków i dokumentów sądowych.

Każdy z czterech przekładów jest oceniany pod względem:

• zgodności treści tłumaczenia z oryginałem;

• poprawności terminologicznej i frazeologicznej;

• znajomości formalnych zasad tłumaczeń poświadczonych;

• poprawności gramatycznej, leksykalnej, ortograficznej, interpunkcyjnej i stylistycznej.

Poważny błąd powodujący istotną zmianę sensu tekstu źródłowego może zostać uznany za błąd krytyczny i znacząco obniżyć wynik.

Egzamin odręczny czy na komputerze?

Od maja 2026 roku kandydaci mogą zdawać część pisemną odręcznie albo na komputerze udostępnionym przez Ministerstwo Sprawiedliwości.

Osoby wybierające wersję komputerową pracują na laptopach z systemem Windows i programem MS Word z wyłączoną autokorektą. Nie można korzystać z własnego komputera. Jeżeli kandydat zrezygnuje z wersji komputerowej już podczas egzaminu, może kontynuować pracę odręcznie, ale nie otrzyma dodatkowego czasu.

Szczegółowe zasady opisano w komunikacie Ministerstwa Sprawiedliwości dotyczącym komputerów na egzaminie.

Z jakich materiałów można korzystać podczas części pisemnej?

Podczas części pisemnej kandydat może korzystać z przyniesionych przez siebie materiałów w formie papierowej, takich jak:

• słowniki jednojęzyczne i dwujęzyczne;

• słowniki specjalistyczne;

• glosariusze;

• leksykony;

• encyklopedie.

Nie wystarczy jednak zgromadzenie dużej liczby słowników. Trzeba jeszcze umieć szybko odnaleźć potrzebną informację. Zbyt rozbudowany zestaw materiałów może utrudniać pracę i zabierać cenny czas.

Dobry glosariusz egzaminacyjny powinien być przejrzysty, uporządkowany i oparty na terminach występujących w danym kontekście. Warto dzielić go na dziedziny, na przykład:

• prawo cywilne;

• prawo karne;

• prawo rodzinne;

• postępowanie sądowe;

• dokumenty urzędowe;

• prawo pracy;

• spółki i działalność gospodarcza;

• nieruchomości;

• administracja publiczna.

Ostateczną decyzję dotyczącą dopuszczenia określonych materiałów pomocniczych podejmuje zespół egzaminacyjny.

Część ustna egzaminu

Część ustna obejmuje cztery zadania:

• tłumaczenie a vista z języka obcego na język polski dwóch tekstów, w tym jednego pisma sądowego, urzędowego albo tekstu prawniczego;

• tłumaczenie konsekutywne z języka polskiego na język obcy dwóch tekstów, w tym jednego pisma sądowego, urzędowego albo tekstu prawniczego.

W tłumaczeniu a vista kandydat otrzymuje tekst w formie pisemnej i ma 2 minuty na zapoznanie się z materiałem przed rozpoczęciem tłumaczenia.

W tłumaczeniu konsekutywnym egzaminator odczytuje lub odtwarza tekst fragmentami, robiąc przerwy przeznaczone na tłumaczenie. Kandydat może sporządzać notatki, ale nie może korzystać ze słowników, glosariuszy ani innych materiałów pomocniczych.

Komisja ocenia:

• zgodność tłumaczenia z treścią oryginału;

• terminologię i frazeologię specjalistyczną;

• poprawność gramatyczną i leksykalną;

• styl wypowiedzi;

• wymowę i intonację;

• dykcję;

• płynność tłumaczenia.

Część ustna jest rejestrowana.

Jak przygotować się do części pisemnej?

Ćwicz tłumaczenie w obu kierunkach

Jednym z częstych błędów jest koncentrowanie się przede wszystkim na tłumaczeniu z języka obcego na polski. Egzamin wymaga jednak równie sprawnego przekładu z języka polskiego na język obcy.

W przygotowaniu należy regularnie uwzględniać oba kierunki tłumaczenia i analizować, w którym z nich popełniasz więcej błędów.

Pracuj z różnymi typami dokumentów

Warto ćwiczyć na tekstach takich jak:

• akty notarialne;

• pełnomocnictwa;

• umowy;

• wyroki i postanowienia sądowe;

• akty stanu cywilnego;

• zaświadczenia i decyzje administracyjne;

• pisma procesowe;

• dokumenty dotyczące zatrudnienia;

• dokumenty spółek;

• teksty ogólne i inne teksty specjalistyczne.

Nie chodzi o mechaniczne zapamiętywanie gotowych tłumaczeń. Celem jest rozpoznawanie funkcji dokumentu, jego struktury, typowych sformułowań oraz zależności między terminami.

Poznaj formalne zasady tłumaczeń poświadczonych

Poprawność językowa i terminologiczna to tylko część oceny. Kandydat powinien również wiedzieć, jak:

• opisywać pieczęcie, podpisy i elementy graficzne;

• zaznaczać fragmenty nieczytelne;

• postępować z nazwami własnymi i skrótami;

• opisywać dopiski i poprawki w dokumencie;

• formułować uwagi tłumacza;

• zachować układ i logiczną strukturę dokumentu;

• zastosować formułę poświadczającą.

Błędy formalne mogą obniżyć wynik nawet wtedy, gdy samo tłumaczenie jest językowo poprawne.

Twórz własne glosariusze

Podczas pracy z dokumentami zapisuj nie tylko pojedyncze terminy, ale również:

• typowe połączenia wyrazowe;

• całe konstrukcje charakterystyczne dla danego rodzaju dokumentu;

• warianty terminologiczne;

• źródło terminu;

• kontekst jego użycia;

• informacje o różnicach pomiędzy instytucjami prawnymi.

Glosariusz powinien pomagać w podejmowaniu decyzji, a nie zastępować analizę tekstu.

Wykonuj pełne próby na czas

Tłumaczenie pojedynczych fragmentów nie przygotuje Cię w pełni do czterogodzinnego egzaminu. Potrzebne są także symulacje obejmujące cztery teksty wykonywane w warunkach zbliżonych do egzaminacyjnych.

Podczas prób sprawdzaj:

• ile czasu zajmuje Ci pierwsza wersja tłumaczenia;

• jak długo wyszukujesz terminologię;

• czy zostawiasz czas na korektę;

• jakie błędy popełniasz pod wpływem zmęczenia;

• czy potrafisz podjąć decyzję bez nadmiernie długiego szukania idealnego odpowiednika.

Jeśli chcesz otrzymać teksty, limit czasu i szczegółową informację zwrotną, możesz skorzystać z próbnego egzaminu na tłumacza przysięgłego.

Jak przygotować się do części ustnej?

Ćwicz tłumaczenie a vista

Tłumaczenie a vista nie polega na odczytywaniu gotowego przekładu. Wymaga jednoczesnego analizowania tekstu, podejmowania decyzji i formułowania naturalnej wypowiedzi w języku docelowym.

W trakcie dwóch minut przygotowania warto:

1. rozpoznać rodzaj i funkcję dokumentu;

2. znaleźć nadawcę i odbiorcę;

3. zaznaczyć najważniejsze terminy, liczby i nazwy własne;

4. rozpoznać szczególnie złożone zdania;

5. zaplanować sposób rozpoczęcia tłumaczenia.

Podczas ćwiczeń nagrywaj swoje wypowiedzi. Dzięki temu usłyszysz zawahania, kalki językowe, powtórzenia i fragmenty, w których tracisz płynność.

Rozwijaj technikę tłumaczenia konsekutywnego

W tłumaczeniu konsekutywnym potrzebne są:

• uważne słuchanie;

• pamięć krótkotrwała;

• selekcjonowanie informacji;

• skuteczne notowanie;

• odtwarzanie logicznej struktury wypowiedzi;

• szybkie formułowanie poprawnego tłumaczenia.

Notatki powinny zapisywać sens, relacje i strukturę wypowiedzi, a nie każde usłyszane słowo. Warto wypracować własny system skrótów i symboli oznaczających między innymi osoby, czas, negację, przyczynę, skutek, zmianę oraz przeciwstawienie.

Ćwiczenia należy rozpoczynać od krótszych fragmentów, a następnie stopniowo zwiększać ich długość i poziom terminologiczny.

Czy trzeba dobrze znać prawo?

Kandydat nie musi być prawnikiem ani znać na pamięć wszystkich przepisów. Powinien jednak rozumieć podstawowe realia prawne Polski i państw danego obszaru językowego.

Szczególnie przydatna jest znajomość:

• nazw instytucji i organów;

• podstawowych rodzajów postępowań;

• funkcji dokumentów sądowych i urzędowych;

• podstawowych pojęć prawa cywilnego, karnego, rodzinnego i administracyjnego;

• różnic pomiędzy instytucjami, które nie mają bezpośrednich odpowiedników w drugim systemie prawnym.

Warto pracować z porównywalnymi tekstami i korzystać z wiarygodnych źródeł: stron urzędów, sądów, instytucji europejskich, aktów prawnych oraz profesjonalnych baz terminologicznych.

Oficjalne materiały egzaminacyjne

Na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości dostępne są przykładowe teksty egzaminacyjne, w tym materiały dla kandydatów zdających egzamin z języka angielskiego.

Warto wykorzystać je do:

• poznania poziomu trudności tekstów;

• analizy ich długości i struktury;

• budowania glosariuszy;

• ćwiczenia pracy na czas;

• identyfikowania luk terminologicznych;

• przygotowania własnych prób egzaminacyjnych.

Same teksty nie wystarczą jednak do oceny jakości przekładu. Najwięcej daje porównanie swojej pracy z profesjonalnym tłumaczeniem oraz szczegółowa informacja zwrotna dotycząca treści, terminologii, języka i zasad formalnych.

Najczęstsze błędy podczas przygotowania

Do najczęstszych problemów należą:

• ćwiczenie tylko jednego kierunku tłumaczenia;

• ograniczenie przygotowania wyłącznie do terminologii prawniczej;

• tłumaczenie zbyt dosłowne;

• pomijanie formalnych zasad tłumaczeń poświadczonych;

• korzystanie z przypadkowych i niewiarygodnych źródeł;

• tworzenie zbyt obszernych, niepraktycznych glosariuszy;

• brak pełnych symulacji egzaminu;

• niewystarczające ćwiczenie a vista;

• próba zapisywania każdego słowa podczas tłumaczenia konsekutywnego;

• brak regularnej informacji zwrotnej;

• pozostawianie ćwiczeń ustnych na ostatni etap przygotowania;

• brak strategii zarządzania czasem.

  \

Jak zaplanować przygotowanie?

1. Diagnoza poziomu

Na początku wykonaj zadania pisemne i ustne. Sprawdź osobno tłumaczenie w obu kierunkach, a vista oraz tłumaczenie konsekutywne.

2. Określenie najważniejszych obszarów pracy

Ustal, czy największą trudność sprawiają Ci terminologia, poprawność językowa, formalne zasady tłumaczeń poświadczonych, część ustna czy zarządzanie czasem.

3. Regularna praktyka

Lepiej pracować systematycznie niż wykonywać wiele tłumaczeń bezpośrednio przed egzaminem. W planie powinny znaleźć się zarówno zadania pisemne, jak i ustne.

4. Analiza błędów

Po każdym zadaniu zapisuj błędy i ich przyczyny. Samo poznanie poprawnego odpowiednika nie wystarczy. Trzeba jeszcze zrozumieć, dlaczego wcześniejsza decyzja była niewłaściwa.

5. Próby egzaminacyjne

W końcowej fazie przygotowania wykonuj wszystkie zadania na czas. Symulacje powinny obejmować również korektę pracy, korzystanie z materiałów pomocniczych i podejmowanie decyzji pod presją.

Czas przygotowania zależy od poziomu wyjściowego, doświadczenia tłumaczeniowego, systematyczności oraz zakresu pracy potrzebnej w części ustnej i pisemnej. Nie ma jednego programu odpowiedniego dla wszystkich kandydatów.

Najczęściej zadawane pytania

Ile trwa część pisemna egzaminu?

Część pisemna trwa cztery godziny i obejmuje tłumaczenie czterech tekstów.

Ile punktów trzeba zdobyć?

Zarówno z części pisemnej, jak i ustnej trzeba uzyskać co najmniej 150 z 200 punktów.

Czy można korzystać ze słowników?

Podczas części pisemnej można korzystać z dopuszczonych papierowych słowników, glosariuszy, leksykonów i encyklopedii. Podczas części ustnej materiały pomocnicze nie są dozwolone.

Czy można pisać egzamin na własnym komputerze?

Nie. Można wybrać formę komputerową, ale kandydaci korzystają z laptopów udostępnionych przez Ministerstwo Sprawiedliwości.

Czy podczas tłumaczenia konsekutywnego można robić notatki?

Tak. Warto wcześniej opracować własny, przejrzysty system notowania i regularnie go ćwiczyć.

Co się stanie, jeśli zdam część pisemną, ale nie zdam części ustnej?

Po niezdaniu części ustnej trzeba ponownie przystąpić do całego egzaminu, również do części pisemnej.

Ile razy można podchodzić do egzaminu?

Liczba podejść nie jest ograniczona.

Czy po zdaniu egzaminu można od razu wykonywać poświadczone tłumaczenia?

Nie. Przed rozpoczęciem wykonywania zawodu trzeba spełnić wszystkie wymagania ustawowe, złożyć ślubowanie i zostać wpisanym na listę tłumaczy przysięgłych.

Przygotowujesz się do egzaminu z języka angielskiego?

Prowadzę indywidualne przygotowanie online do części pisemnej i ustnej egzaminu na tłumacza przysięgłego języka angielskiego.

Podczas zajęć pracujemy nad:

• tłumaczeniem z języka polskiego na angielski i z angielskiego na polski;

• terminologią prawniczą, sądową i urzędową;

• formalnymi zasadami tłumaczeń poświadczonych;

• tłumaczeniem a vista;

• tłumaczeniem konsekutywnym i techniką notowania;

• tworzeniem praktycznych glosariuszy;

• korektą i analizą błędów;

• zarządzaniem czasem;

• zadaniami wykonywanymi w warunkach zbliżonych do egzaminacyjnych.

Rozpoczynamy przygotowanie od diagnozy Twoich umiejętności. Na jej podstawie ustalamy indywidualny program dopasowany do Twojego poziomu, najważniejszych obszarów pracy i planowanego terminu egzaminu.

Jestem tłumaczką przysięgłą języka angielskiego od 2004 roku, profesorem uczelni i trenerką przekładu. W przygotowaniu do egzaminu łączę perspektywę tłumaczeniową, językową, dydaktyczną i egzaminacyjną.

Zobacz ofertę przygotowania do egzaminu na tłumacza przysięgłego

Szkolenie ma charakter niezależny i nie jest organizowane ani autoryzowane przez Ministerstwo Sprawiedliwości.

Signum Academy

tel. +48 607 08 08 40

e-mail: office@martamamet.com

www.martamamet.com

google-site-verification: google74742b1aa768779c.html